петак, 06. јун 2014.

ČEKATI DAN BOŽIJEG POHODJENJA



Glava VII “Ali hrišćani vidjevši da im predstoji velika nevolja i proganjanje, počeše da se okupljaju po planinskim vrhovima i da podižu čvršća naselja, utvrđenja i zgrade, kako su đe mogli, da bi tako izmakli iz njegovih ruku, dok ih Bog ne posjeti i spase ih.”

Istorijski kontekst: Nakon smrti Vladina, na prijesto je sjeo njegov sin Radimir, za koga je zapisao u hrvatskoj redakciji Hronike da je od malih nogu bio bijesan (superbo) ali i veoma “ohol i mimogred, svakome suprotan i nepokoran”. Zaista veoma teške kvalifikacije za jedno dijete. Kada se taj bijesni Radimir dočepao vlasti hrišćani su vidjli odmah da je prošlo vrijeme mira i bezbrižnosti. Počeli su da se povlače u brda i u utvrdjena naselja i kule, kako ko je mogao. Da bi se izbavili od nasilnika.
Naš uvaženi istraživač mr. Branislav Borozan ove Dukljaninove stihove veže za naseljavanje Martinićke grede: Proces dezurbanizacije antičkih gradova započet je već Karakalinim dekretom, nakon kojeg se na prostorima pagusa intenzivnije razvijao život. Zatim treba imati u vidu i strahove koji su remetili dotadašnji način života u gradovima a koji su izazvani gotskim osvajanjima u petom vijeku, čime su se stvarali preduslovi za definitivno topičko izmještanje gradova u vrijeme Avaro-Slovenskih seoba, čime je zadat definitivan udarac mnogim antičkim gradovima. Ovakvom viđenju stvari ide u prilog već pomenuta činjenica da je na užem prostoru oko ranosrednjovjekovnog grada na Martinićkoj gradini, i unutar nje same, identifikovana najveća koncentracija antičkih lokaliteta najrazličitijih sadržaja, u najširem zaleđu municipijuma Doklee.
Ovaj sadržaj teksta Ljetopisa treba simbolički povezati sa Gradinom, pogotovo što nam ne daje nikakve jasnije podatke o njemu, sa vremenom koje je zasigurno donijelo dosta nevolja starosjedilačkom stanovništvu, a u kojem zamiru sve stvaralačke aktivnosti, i u kojem arheologija raspoznaje samo destruktivne aktivnosti, koje su vidljive i na lokalitetu Martinićke gradine.
Nakon pokrštavanja novoprispjelog stanovništva o kojem govori barski prezbiter, uspostavljaju se etnička koegzistencija, teritorijalna podjela zemlje i nova vlast u njoj, nakon koje se stvaraju svi preduslovi za obnove i novo stvaralaštvo koje istoričari umjetnosti prepoznaju kao predromaničku epohu.
On ne samo da daje novi ugao posmatranja egzistencije i lokacije ranosrednjovjekovnog grada Duklje i dukljanske arhiepiskopije, već i valorizaciju dukljanskog kulturnog sloja (predromanički period u istoriji umjetnosti) čime zadire u srž kulturnog identiteta recentnog stanovništva Crne Gore.

biblijska refleksija: Na ovom mjestu takodje vidimo ono što smo konstatovali u jednoj od prethodnih poglavlja, da su hrišćani ostali vrijedni apostolskoj nauci i duhu krotkosti prve crkve koja je 4 vijeka trpila stravični progon, ali na zlo nijesu odgovarali zlom, niti su oružjem se odupirali zlotvorima po onoj Isusovoj “ A ja vam kažem, da se ne protivite zlu, nego ako te neko udari po tvom desnom obrazu., okreni mu drugi.” To je učenicim agovorio kada je polemisao sa starozavjetnim zakonom “talionu” tj. osveti “oko za oko”. Nikad nijesu gubile na aktuelnosti te Isusove pouke, jer to je jedini način da se ovaj svijet izbavi iz vječitog začaranog kruga zla i odmazde, jer nasilje svake vrste rađa novo neprijateljstvo, hranjeno “slatkom” osvetom a prikriveno maskom borbe za pravdu, koja “mora biti zadovoljena”. današnji svijet se zamrsio u globalnoj, dubokoj i neprekidnoj bitci za nekakva i nečija “ljudska prava” a zapravo svi tonemo u isparni legalizam i sebičluk koji vodi ovaj ljudski rod iz bune u bunu iz rata u rat. Hrišćanima, a posebno ne crkvenim velikodostojnicima ne priliči da se “parniče” za svoja prava jer to govori o njihovoj nespremnosti da se potpuno u pouzdanju predaju Bogu. Da umjesto svojih prava na naslovnicama medija lamentiraju o svojim “istorijskim “ i drugim pravima, već bi ako su sluge Hristove ponajprije trebalo da gledaju na svoje obaveze koje iz toga proizilaze i čak šta više da gledaju šta je na korist onih drugih kojima trebaju da posluže. To je moguće samo kroz praštanje a oprostiti moće samo čovjek koji zna koliko mu je oprošteno i koji je primio Svetoga duha.

I onda dolazimo do ključnog dijela, koji je neodvojivi dio ovog poniznog stava koji su pokazali hrišćani o kojima piše naš Dukljanina, i čije bivstvovanje prati kroz vijekove, to su riječi : “.. dok ih Bog ne posjeti (pohodi) i spasi ih!” Samo ljudi koji su nanovorodjeni koji vjeruju Bogu (a ne samo u postojanje Boga) su spremni da čekaju na dan njegovog pohodjenja i spasenja. Spremni su da okrenu drugi obraz, da se sklone i udalje.. Ti ljudi razumiju jer vjeruju u onu Riječ Božiju: “.. moja je osveta, ja ću uzvratiti..”
Oni ne uzimaju pravdu u svoje ruke, oni se sklanjaju kao što se i njihov učitelj Isus sklanjao kad su ga jurili da ga linčuju. To sklanjanje nije sramota, to je Božija mudrost. Čekati Boćije vrijeme, čekati na “dan njegovog pohodjenja” je jedan duboki hrišćanski stav i životni stil, koji treba njegovati. To je razumio i to nam propovjeda naš sveštenik iz Duklje.